Stosunkowo bogata jest szata roślinna Parku, stwierdzono na tym terenie 990 gatunków roślin naczyniowych w 216 zbiorowiskach roślinnych. Wśród roślin 60 gatunków podlega prawnej ochronie. Na "czerwonej liście" roślin zagrożonych w Polsce znajduje się 25 gatunków, a na "liście" Wielkopolski 129 gatunków. Natomiast do zagrożonych w Wielkopolsce zbiorowisk roślinnych zaliczono 129 zespołów. 13 okazałych drzew lub grup drzew objęto ochroną w formie pomników przyrody.

Fauna Parku jest stosunkowo słabo rozpoznana. Dotąd stwierdzono zaledwie 174 gatunki ptaków i 34 ssaki. Skład gatunkowy płazów (10) i gadów (5) nie odbiega zasadniczo od okolicznych terenów. Ze względu na gospodarkę rybacką więcej informacji zebrano o ichtiofaunie. Obecnie występują na tym terenie 22 gatunki ryb.

Największym zagrożeniem dla przyrody Parku jest dzisiaj nadmierny rozwój turystyki i związana z tym zabudowa brzegów jezior oraz zanieczyszczenie wody. Na terenie Powidzkiego Parku Krajobrazowego zlokalizowanych jest szereg cennych zabytków pochodzących, z epoki brązu, początków Państwa Polskiego, średniowiecza i czasów obecnych. O osadnictwie kultury łużyckiej świadczy grodzisko wklęsłe w kształcie nieregularnego trójkąta w miejscowości Świętne, bądź niezwykle cenne cmentarzysko z VII w. p.n.e. zlokalizowane w Wilczynie - Cegielni. Z okresu średniowiecza i początków Państwa Polskiego pochodzą liczne znaleziska np. z okolic Kinna - skarb srebrny (monety Mieszka I i Bolesława Chrobrego), czy też grodziska stożkowe z Powidza ("Góra Zamkowa") lub z Mrówek. Dzisiaj możemy podziwiać zabytki w takich miejscowościach jak: Giewartów, Powidz, Szydłówiec, Orchowo, Ostrowite Prymasowskie, Wilczyn i Wilczogóra. Są to głównie zabytkowe kościoły pochodzące z XVII i XVIII wieku. Jednym z cenniejszych jest kościół św. Urszuli w Wilczogórze wzniesiony w stylu gotyckim w 1566 r. oraz znajdująca się w nim rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z lat 1420 - 1430. Bardzo charakterystycznym elementem Powidzkiego Parku Krajobrazowego są zabytkowe XIX wieczne dworki właścicieli ziemskich i przylegające do nich parki. Najciekawsze znajdują się w Giewartowie, Charbinie, Osówcu, Linówcu, Skorzęcinie oraz Kosewie. Ponadto bogatą i złożoną historię tych ziem można poznawać zwiedzając zabytkowe cmentarze różnych wyznań jak choćby ewangelicko - augsburskie w Skubarczewie, Myślątkowie, żydowski w Wilczynie, luterańskie w Maślakach, Wilczynie - Karolkowie oraz cmentarz choleryczny z 1850 r. w Różannej.